Eén kwartslag te veel en je carbon stuur van een paar honderd euro heeft een haarscheur die je pas ziet als het te laat is. Met het juiste aanhaalmoment voorkom je dat, en je racefiets kraakt en verschuift ook niet meer. Hier vind je per onderdeel hoeveel Nm je nodig hebt en hoe je dat zonder gedoe goed doet.
Waarom het aanhaalmoment bij carbon zo belangrijk is
Aluminium en staal vergeven veel: draai je een bout iets te vast, dan vervormt het metaal hooguit een beetje. Carbon werkt anders, want de vezels kunnen bij te veel klemkracht breken zonder dat je er iets van ziet. Zo’n beschadiging groeit daarna ongemerkt door, tot het onderdeel het onder belasting begeeft.
Te los is net zo vervelend. Een stuur dat bij een kuil wegdraait of een zadelpen die langzaam zakt, is minstens zo gevaarlijk als een gebroken onderdeel. Het aanhaalmoment is dus geen kwestie van zo vast mogelijk, maar van precies goed.
Dat aanhaalmoment druk je uit in newtonmeter (Nm). Op de meeste carbon onderdelen staat het getal gewoon gedrukt, vaak met een klein sleutelsymbool erbij.
Aanhaalmomenten racefiets: tabel per onderdeel
Onderstaande tabel geeft de gangbare richtwaarden, op basis van de handleidingen van Shimano en gereedschapsfabrikant Unior. Staat er een ander getal op je onderdeel of in de handleiding van je frame, dan gaat dat altijd voor.
| Onderdeel | Richtwaarde |
|---|---|
| Stuurpen om de balhoofdbuis | ca. 5 Nm |
| Stuurpen voorplaat om het stuur | ca. 5 Nm |
| Zadelpenklem in het frame | 4 tot 6 Nm |
| Zadelklem bovenop de zadelpen | 5 tot 12 Nm, per model anders |
| Shifters (Shimano) | 6 tot 8 Nm |
| Schijfremklauw (Shimano) | 6 tot 8 Nm |
| Steekas | 10 tot 15 Nm, zie de as |
| Centerlock-borgring remschijf | 40 Nm |
| Remschijf met 6 bouten | Shimano 2 tot 4 Nm, SRAM 6,2 Nm |
| Crankarm klembouten (Shimano) | 12 tot 14 Nm |
| Afsluitdop crank (Shimano) | 0,7 tot 1,5 Nm |
| Kettingbladbouten (Shimano) | 12 tot 16 Nm |
| Trapas met schroefdraad (Shimano) | 35 tot 50 Nm |
| Achterderailleur (Shimano) | 8 tot 10 Nm |
| Voorderailleur klem (Shimano) | 5 tot 7 Nm |
| Cassette borgring (Shimano) | 30 tot 50 Nm |
| Pedalen (Shimano) | 35 tot 55 Nm |
Valt je oog op het grote verschil tussen de kleine en de grote getallen? Bouten in carbon klemmen zitten meestal rond de 5 Nm, terwijl onderdelen die in metaal draaien, zoals pedalen en de trapas, veel meer aankunnen. Dat onderscheid onthouden scheelt al veel schade, net als ander slim fietsonderhoud dat je zelf doet.
Stuur en stuurpen: hier gaat het het vaakst mis
De stuurpen klemt zowel om het stuur als om de vorkbuis, en bij een carbon cockpit is juist daar de marge klein. Draai de bouten van de voorplaat kruislings aan, beetje bij beetje, zodat de spleet boven en onder gelijk blijft.
Verdraai je je stuur of zet je het op een andere breedte, kijk dan ook meteen of je houding nog klopt. In ons stuk over de juiste stuurbreedte voor je racefiets lees je hoe je dat bepaalt.
Let op de volgorde bij het afstellen van het balhoofd. Eerst stel je met de bovendop de speling af, pas daarna zet je de klembouten van de stuurpen vast.
Zadelpen en zadel: niet vaster, maar slimmer
Zakt je carbon zadelpen telkens een paar millimeter? Dan is de verleiding groot om de klem gewoon wat vaster te draaien, maar dat is precies wat je niet moet doen.
Markeer voor je de klem losdraait eerst de huidige hoogte met een stukje tape. Hoe je de juiste hoogte bepaalt, lees je in ons artikel over zadelhoogte instellen.
Gebruik daarna carbon montagepasta. Die bevat kleine korreltjes die extra grip geven, waardoor de zadelpen bij het voorgeschreven aanhaalmoment wel blijft zitten.
Wielen, steekassen en remmen
Een steekas draai je vaak gewoon met de hand vast, maar bij een as met inbuskop staat het aanhaalmoment meestal op de as gedrukt. Meer over hoe die assen werken, lees je in ons stuk over thru axles voor racefiets en mountainbike.
De remklauw zit met twee bouten aan frame of vork vast. Draai ze afwisselend aan terwijl je de remhendel inknijpt, zodat de klauw mooi gecentreerd boven de schijf blijft staan.
Wrijft de schijf daarna nog steeds, dan zit het probleem soms niet in de bouten. Lees dan eerst wat je kunt doen bij een kromme remschijf voordat je verder gaat draaien.
Aandrijving: crank, derailleur en pedalen
Bij een Shimano-crank zet je eerst de afsluitdop met heel weinig kracht vast, alleen om de speling eruit te halen. Daarna draai je de twee klembouten afwisselend aan tot het voorgeschreven aanhaalmoment.
Pedalen en trapas mogen een stuk vaster. Hier is te los juist het grootste risico, want een los pedaal kan de schroefdraad in je crankarm beschadigen.
Welke momentsleutel heb je nodig?
Voor bijna alles aan je racefiets volstaat een momentsleutel die van ongeveer 2 tot 15 Nm loopt. Voor pedalen, cassette en trapas heb je een groter exemplaar nodig, maar die klussen doe je veel minder vaak.
Een vaste momentsleutel van 5 Nm is een handige tussenoplossing voor onderweg en voor de meeste carbon klemmen. In ons overzicht van de beste momentsleutel zie je welke types er zijn en wat ze kosten.
Plaats je een nieuwe houder aan je stuur? Ook die plastic klemmen breken sneller dan je denkt, dus draai ze maar net vast genoeg om niet te draaien.
Zo blijft ook je fietscomputer stevig op zijn plek zonder dat de houder scheurt.
Veelgestelde vragen over aanhaalmomenten
Wat betekent 5 Nm op mijn stuurpen?
Dat is het maximale aanhaalmoment in newtonmeter waarmee je die bouten mag vastdraaien. Draai je vaster, dan loop je het risico dat het carbon stuur of de vorkbuis beschadigt.
Kan ik ook zonder momentsleutel werken?
Bij metalen onderdelen gaat dat vaak goed als je ervaring hebt. Bij carbon klemmen is gevoel te onbetrouwbaar, dus daar is een momentsleutel echt aan te raden.
Wat doet carbon montagepasta?
De pasta bevat kleine korreltjes die de wrijving tussen twee onderdelen vergroten. Daardoor blijft een zadelpen of stuur bij een laag aanhaalmoment toch goed op zijn plek.
Welk getal geldt als de tabel en mijn onderdeel verschillen?
Het getal op je onderdeel of in de handleiding van de fabrikant gaat altijd voor. De waarden in de tabel zijn richtwaarden voor als je niets kunt vinden.
Pak vandaag nog even een zaklamp en zoek de kleine getallen op je stuurpen, zadelpenklem en remklauwen op. Schrijf ze op een strookje tape aan de binnenkant van je werkplek, dan heb je ze bij de volgende klus meteen bij de hand.
Bekijk in de shop
Bij het online kopen van een Sale is betrouwbaarheid, snelheid en uiteraard een goede prijs belangrijk.Vergelijk de prijzen van onze favoriete shops die snel en vaak gratis leveren en ze meestal ook echt op voorraad hebben:
